การพัฒนาศักยภาพบุคลากรด้านการบริหารจัดการธนาคารชีวภาพ (Biobank)
หัวข้อการประชุม
การประชุมวิชาการ Biobank Excellence Workshop 2025 วันที่ 14 – 16 ตุลาคม 2568 ณ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
ผู้เข้าร่วมการประชุม
- ดร.พัชราภา ตระกูลลักขณา Technical Manager
- คุณอรญา เลิศประจักษ์
- คุณอนุวัฒน์ อินทรลำใย
การดำเนินการ
การประชุม Biobank Excellence Workshop 2025 เป็นเวทีแลกเปลี่ยนความรู้ด้านการบริหารจัดการธนาคารชีวภาพ (Biobank) การพัฒนาคุณภาพมาตรฐานงานด้านตัวอย่างชีวภาพ และการประยุกต์ใช้ข้อมูลชีวภาพเชิงลึกในงานวิจัยและการแพทย์สมัยใหม่ โดยมีผู้เข้าร่วมจากหน่วยงานทางการแพทย์ มหาวิทยาลัย หน่วยงานรัฐ และภาคอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องจำนวนมาก
หัวข้อการประชุม
1. ประเด็นสำคัญจากการบรรยาย
1.1 เทรนด์ใหม่ด้านการจัดการธนาคารชีวภาพ (Biobank Management Trends)
- แนวคิด Biobank 4.0 เน้นการผสมผสานเทคโนโลยีดิจิทัล เช่น Big Data Analytics และระบบอัตโนมัติในการจัดเก็บและบริหารข้อมูล
- การเพิ่มคุณภาพมาตรฐานตัวอย่างชีวภาพตั้งแต่กระบวนการรับตัวอย่าง, เก็บรักษา และกระบวนการ Pre-analytical
- การพัฒนา ระบบความปลอดภัยสารสนเทศ (Data Security & Compliance) ให้สอดคล้องตามมาตรฐานสากล เช่น ISO 20387 และกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA)
1.2 มาตรฐานและระบบคุณภาพสำหรับ Biobank
- ทบทวนข้อกำหนดสำคัญของมาตรฐาน ISO 20387: Biotechnology – Biobanking
- แนวทางจัดทำ risk assessment, internal audit และ process validation สำหรับงานธนาคารชีวภาพ
- การปรับปรุงระบบเอกสารคุณภาพ (QP/WI/แบบฟอร์ม) ให้สอดคล้องกับการตรวจประเมิน
1.3 ความก้าวหน้าในการเก็บรักษาตัวอย่างชีวภาพ
- เทคโนโลยี Cryopreservation รุ่นใหม่ที่ช่วยลดการสูญเสียความมีชีวิตของเซลล์
- การใช้ระบบ Automated Cryostorage เพื่อเพิ่มความแม่นยำและลดความเสี่ยงจากความผิดพลาดของมนุษย์
- การจัดการสารสำคัญ เช่น LN2, อุปกรณ์เก็บรักษา และระบบ monitoring แบบ real-time
1.4 การใช้ข้อมูลชีวภาพในงานวิจัยขั้นสูง
- การประยุกต์ใช้ genomic, proteomic และ metabolomic data ร่วมกับตัวอย่างชีวภาพ
- แนวโน้มของ Personalized Medicine และ Precision Therapy ที่ต้องอาศัยข้อมูลจาก Biobank
- บทบาทของ Biobank ในการสนับสนุนงานวิจัยด้านโรคมะเร็ง โรคหายาก และเวชศาสตร์ฟื้นฟู
2. เวิร์กช็อปเชิงปฏิบัติการ (Hands-on Sessions)
2. เวิร์กช็อปเชิงปฏิบัติการ (Hands-on Sessions)
เวิร์กช็อปนี้ได้เรียนรู้ถึงกระบวนการจัดการตัวอย่างชีวภาพตามมาตรฐานสากล ตั้งแต่ขั้นตอนรับตัวอย่าง การบันทึกข้อมูล การเตรียมและเก็บรักษา ไปจนถึงการจัดเก็บในระบบฐานข้อมูลของธนาคารชีวภาพ โดยเน้นความสำคัญของ Sample Integrity และ Data Accuracy ซึ่งเป็นหัวใจหลักของการบริหาร Biobank
2.1 การจัดการตัวอย่างชีวภาพและข้อมูลอย่างถูกต้องตามมาตรฐาน
ประเด็นสำคัญที่ถ่ายทอด ได้แก่
- ขั้นตอนการรับ–ส่งตัวอย่างอย่างเป็นระบบ พร้อมการตรวจสอบความถูกต้องของ metadata
- การติดฉลากและการใช้ระบบ barcode/QR เพื่อลดความเสี่ยงจากการระบุตัวอย่างผิดพลาด
- หลักการเก็บรักษาและป้องกันข้อมูลด้วยระบบ LIMS/BIMS รวมถึงการกำหนดสิทธิ์การเข้าถึงข้อมูลอย่างปลอดภัย
- การจัดทำบันทึกข้อมูลอย่างครบถ้วน สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ตามข้อกำหนดของ ISO 20387
2.2 การประเมิน Risk management ในระบบธนาคารชีวภาพ
เวิร์กช็อปในหัวข้อนี้นำเสนอแนวทางการบริหารความเสี่ยงที่จำเป็นสำหรับงานธนาคารชีวภาพ ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของการประเมินและพัฒนาคุณภาพองค์กรตามมาตรฐาน ISO 20387 ผู้เข้าร่วมได้เรียนรู้วิธีระบุ วิเคราะห์ ประเมิน และจัดการความเสี่ยงในทุกมิติของงาน Biobank
เนื้อหาสำคัญที่นำเสนอ ได้แก่
- การระบุความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นในกระบวนการ เช่น ความเสี่ยงด้านตัวอย่างชีวภาพ อุปกรณ์ Cryostorage ข้อมูลสารสนเทศ บุคลากร และเหตุการณ์ฉุกเฉิน
- การประเมินความรุนแรง (Severity) และโอกาสเกิด (Likelihood) ด้วยเครื่องมือเช่น Risk Matrix
- วิธีจัดลำดับความสำคัญของความเสี่ยง พร้อมการกำหนดมาตรการควบคุม เช่น การป้องกัน การลดผลกระทบ และการจัดทำแผนฉุกเฉิน
- การติดตามและทบทวนความเสี่ยงเป็นประจำ เช่น การตรวจสอบระบบเตือนอุณหภูมิ การทำ backup ข้อมูล และการทบทวนความเสี่ยงหลังเกิดเหตุการณ์จริง
- ตัวอย่างการจัดทำ Risk Register ที่นำไปใช้จริงในองค์กร
