Marker Analysis in Cancer

ยีนที่เข้ารหัสโปรตีนชนิด Transcription factor ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการควบคุมการเจริญเติบโตและพัฒนาการของเซลล์ โดยพบว่ามีการแสดงออกในระดับสูงในมะเร็งหลายชนิด ด้วยคุณสมบัติดังกล่าว WT1 จึงถูกนำมาใช้เป็นตัวบ่งชี้โรค (Tumor marker) ทางคลินิก โดยเฉพาะในมะเร็งเม็ดเลือดขาว (Leukemia) และมะเร็งไตชนิด Wilms’ tumor นอกจากนี้ยังเป็นเป้าหมายสำคัญในการพัฒนาการรักษาด้วยภูมิคุ้มกันบำบัด (Immunotherapy) สำหรับผู้ป่วยมะเร็งอีกด้วย

โปรตีนบนผิวเซลล์ที่มีโครงสร้างผิดปกติในเซลล์มะเร็ง โดยมีการแสดงออกสูงกว่าปกติ สูญเสียความเป็นขั้วของเซลล์ และมีการเติมน้ำตาล (Glycosylation) ลดลง ทำให้เกิดโครงสร้างน้ำตาลที่ไม่สมบูรณ์และเผย Epitope ใหม่ ซึ่งเกี่ยวข้องกับการพยากรณ์โรคที่แย่ลงเนื่องจากส่งเสริมการเจริญเติบโตและการอยู่รอดของเซลล์ และเกี่ยวข้องกับการแพร่กระจาย (Metastasis) รวมถึงการยึดเกาะของเซลล์ นอกจากนี้ MUC1 ใช้เป็น Tumor marker ในมะเร็งหลายชนิด เช่น มะเร็งเต้านม มะเร็งปอด และมะเร็งรังไข่

แอนติเจนที่พบการแสดงออกเด่นในมะเร็งเมลาโนมา จัดอยู่ในกลุ่ม Cancer-Testis Antigen โดยมีการแสดงออกในมะเร็งเมลาโนมาและเนื้องอกร้ายชนิดอื่น ๆ ขณะที่ในเนื้อเยื่อปกติจะพบการแสดงออกจำกัดอยู่เป็นหลักในอัณฑะ

เอนไซม์ชนิดหนึ่งที่สร้างจากต่อมลูกหมาก (prostate gland) โดยใช้เป็นตัวบ่งชี้ทางชีวภาพ (Biomarker) ที่เกี่ยวข้องกับโรคของต่อมลูกหมาก โดยเฉพาะมะเร็งต่อมลูกหมาก

โปรตีนชนิดหนึ่งในกลุ่ม Cancer-Testis Antigen (CTA) ซึ่งเป็นกลุ่มโปรตีนที่ปกติจะพบการแสดงออกในอัณฑะ (testis) แต่จะไม่พบในเนื้อเยื่อปกติอื่น ๆ อย่างไรก็ตาม โปรตีนนี้สามารถพบการแสดงออกผิดปกติในเซลล์มะเร็งหลายชนิด

โปรตีนที่อยู่บนผิวเซลล์ (Cell surface protein) ซึ่งพบได้เด่นในเซลล์ของต่อมลูกหมาก และมีการแสดงออกเพิ่มขึ้นอย่างมากในมะเร็งต่อมลูกหมาก โดยเฉพาะในระยะลุกลาม โดยระดับการแสดงออกสัมพันธ์กับความรุนแรงของโรค จึงใช้เป็น tumor marker สำหรับมะเร็งต่อมลูกหมาก และใช้ในการวินิจฉัยและติดตามโรค

โปรตีนที่อยู่บนผิวเซลล์ (Cell surface protein) ซึ่งพบได้เด่นในเซลล์ของต่อมลูกหมาก และมีการแสดงออกเพิ่มขึ้นอย่างมากในมะเร็งต่อมลูกหมาก โดยเฉพาะในระยะลุกลาม โดยระดับการแสดงออกสัมพันธ์กับความรุนแรงของโรค จึงใช้เป็น tumor marker สำหรับมะเร็งต่อมลูกหมาก และใช้ในการวินิจฉัยและติดตามโรค

โปรตีนที่อยู่บนผิวเซลล์ (Cell surface antigen) ซึ่งมีการแสดงออกในเซลล์ของต่อมลูกหมาก และจัดอยู่ในกลุ่ม Tumor-associated antigen พบการแสดงออกสูงใน มะเร็งต่อมลูกหมาก (Prostate cancer) เกี่ยวข้องกับการเจริญเติบโต การเพิ่มจำนวน และการแพร่กระจายของเซลล์มะเร็งอาจสัมพันธ์กับระยะและความรุนแรงของโรค โดยใช้ในการวิจัยเพื่อประเมินพยากรณ์โรค (Prognosis) ได้

โปรตีนชนิด Receptor ที่อยู่บนผิวเซลล์ (Cell surface receptor) จัดอยู่ในกลุ่ม Receptor tyrosine kinase-like ซึ่งมีบทบาทสำคัญในกระบวนการพัฒนาของเซลล์ในระยะตัวอ่อน (Embryonic development) โดยพบการแสดงออกสูงในเซลล์มะเร็งหลายชนิด ซึ่งเกี่ยวข้องกับการเจริญเติบโตและการอยู่รอดของเซลล์มะเร็ง ส่งเสริมการเคลื่อนที่และการแพร่กระจายของเซลล์ (Metastasis) พบในมะเร็งหลายชนิด เช่น Chronic lymphocytic leukemia (CLL) Breast cancer Lung cancer

กลุ่มยีนในตระกูล Cancer-Testis Antigen (CTA) ที่เข้ารหัสโปรตีนซึ่งพบการแสดงออกในเซลล์มะเร็งหลายชนิด และในเนื้อเยื่อปกติจะพบได้จำกัด โดยหลักในอัณฑะ และยังพบในมะเร็งหลายชนิด เช่น Melanoma, Lung cancer, Breast cancer และ Sarcoma

โปรตีนในกลุ่ม Inhibitor of Apoptosis Proteins (IAPs) ที่มีบทบาทสำคัญในการยับยั้งการตายของเซลล์ (Apoptosis) และควบคุมการแบ่งตัวของเซลล์ พบการแสดงออกสูงในระยะตัวอ่อน (Embryonic development) และพบการแสดงออกสูงผิดปกติในเซลล์มะเร็งหลายชนิด นอกจากนี้ยังพบว่าในเซลล์มะเร็งมียับยั้งกระบวนการ Apoptosis ทำให้เซลล์มะเร็งไม่ตาย ส่งเสริมการแบ่งตัวและการอยู่รอดของเซลล์ เกี่ยวข้องกับความรุนแรงและการดื้อต่อการรักษา โดยความสำคัญทางคลินิกจะใช้เป็น Tumor marker ในมะเร็งหลายชนิด และช่วยประเมินพยากรณ์โรค (Prognosis)